Η ξεχασμένη συνεισφορά της Δυτικής Αχαΐας στην Επανάσταση

 

 

Του Δημήτρη Στεμπίλη*

 

Στην επίσημη ιστοριογραφία και στο συλλογικό υποσυνείδητο το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης και η ευόδωσή της είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με την Πελοπόννησο. Εργαστήρι ζυμώσεων πριν από την Επανάσταση, πεδίο μαχών και πολιτικών διεργασιών κατά τη διάρκειά της, θέατρο επιχειρήσεων της παρ’ ολίγον μοιραίας κατάπνιξής της από τον Ιμπραήμ και τόπος αποφάσεων που οδήγησαν σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες στην Ανεξαρτησία, ο Μωρηάς με τους πρωταγωνιστές του, διάσημους και «άσημους», έπαιξε τον καθοριστικότερο ίσως ρόλο ως γεωγραφική και διοικητική περιφέρεια στη δημιουργία του νέου ελληνικού κράτους.

Ανάμεσα στις περιοχές που πρωτοστάτησαν στον Αγώνα στην Πελοπόννησο ήταν η Αχαΐα. Ωστόσο, παρόλο που γνωρίζουμε πολλά για τα γεγονότα στην Πάτρα, ίσως η πιο σημαντική πόλη της πελοποννησιακής χερσονήσου εκείνη την περίοδο, το Αίγιο (Βοστίτσα τότε) και τα Καλάβρυτα, δεν είναι γνωστή στο ευρύ κοινό η συνεισφορά στην Επανάσταση της Δυτικής Αχαΐας. Οι αναφορές που έχουν διασωθεί δεν είναι λίγες, αλλά η ανάδειξή τους μέσω των πηγών σκιάζεται από την πολιορκία της Πάτρας, στην οποία όμως η Δυτική Αχαΐα προσέφερε πάρα πολλά.

Γκραβούρα: «Île & Golfe de Patras», Grèce, Gauttier, 1854

Για να κατανοήσουμε τη σημασία της νευραλγικής αυτής περιοχής χρειάζεται να γνωρίζουμε ότι, πέρα από το εύφορο έδαφός της, η παραλιακή της ζώνη, με σημαντικότερα λιμάνια τις Αλυκές και το Καραβοστάσι, χρησίμευε στην επικοινωνία με τα Ιόνια νησιά, ως δίαυλος που θα βοηθούσε σε κρίσιμες στιγμές τον επαναστατικό αγώνα. Στα 1802 οι Οθωμανοί θα κηρύξουν στην Πελοπόννησο τον διωγμό των κλεφτών, με αποτέλεσμα πολλοί να καταφύγουν στη Δυτική Αχαΐα και επίσης πολλοί από αυτούς μαζί με επώνυμους γόνους προκρίτων της Αχαΐας να περάσουν στα Επτάνησα.

Ένα από τα σημαντικότερα προεπαναστατικά γεγονότα που θρυλούνται αλλά και έχουν καταγραφεί από την παράδοση είναι ότι στα 1807 ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης αποβιβάστηκε στο λιμάνι των Αλυκών και από εκεί ξεκίνησε την επίθεσή του στις ιδιοκτησίες του Σαΐτ Αγά, που ήταν ο κύριος Οθωμανός ιδιοκτήτης και διοικητής της περιοχής. Η επιχείρηση αυτή του Κολοκοτρώνη οδήγησε σε αντίποινα από την πλευρά των Τούρκων, με αποτέλεσμα την ερήμωση της περιοχής, αναδεικνύοντας όμως ταυτόχρονα τη μελλοντική επαναστατική δυναμική της.

Το 1809 η περιοχή συγκαταλέγεται στο σχέδιο αυτονόμησης περιοχών της Πελοποννήσου με τη δημιουργία ενός προτεκτοράτου υπό την επικυριαρχία της Γαλλίας του Ναπολέοντα, που τελικά δεν ευδοκίμησε. Σημαντική εικόνα για την περιοχή προτού ξεσπάσει η Επανάσταση μας δίνει ο Πουκεβίλ, που τη συνδέει με τη Ζουμπάτα στο Παναχαϊκό, αφού οι κάτοικοί της μεταφέρονταν ανάλογα με την εποχή για τις ανάγκες της συντήρησης των κοπαδιών τους. Από τη Ζουμπάτα καταγόταν και στην Κάτω Αχαΐα είχε ζήσει ο Μητροπολίτης Δέρκων και μέλος της Φιλικής Εταιρείας Γρηγόριος, που απαγχονίστηκε από τους Τούρκους στις 3 Ιουνίου 1821 στην Κωνσταντινούπολη. Ο Γάλλος περιηγητής αναφέρεται σε ζωντανούς και δραστήριους ανθρώπους, στο χάνι του Σαΐτ Αγά που βρίσκεται στην Κάτω Αχαΐα και στο λιμάνι των Αλυκών, όπου είδε πλοίο να φορτώνει καυσόξυλα για τη Μάλτα. Ο σημαντικότερος οικισμός είναι η Επάνω Αχαΐα, ενώ στην Κάτω Αχαΐα καταγράφονται 30 καλύβες.

Η πιο γνωστή χρονικά στιγμή για τα γεγονότα της Επανάστασης στη Δυτική Αχαΐα είναι αναμφίβολα ο Φεβρουάριος του 1822. Παρά τις αντιδράσεις των Αχαιών προκρίτων, ο Κολοκοτρώνης καταφθάνει για να διευθύνει τις επιχειρήσεις στην πολιορκία της Πάτρας, αφού μετά την άλωση της Τριπολιτσάς έχει χριστεί αρχιστράτηγος του Αγώνα στην Πελοπόννησο. Η Χαλανδρίτσα και η Κάτω Αχαΐα (Αχαγιά) αποτελούν τα ιδανικά σημεία για την ευρεία στρατοπέδευση και λειτουργούν ως ορμητήρια προς την Πάτρα. Συνολικά και στα δύο σημεία στρατοπέδευσαν γύρω στους 10.000 άνδρες, ενώ στην εκστρατεία στις αρχές Μαρτίου συμμετείχαν, σύμφωνα με τον Σπυρίδωνα Τρικούπη, 6.300 πολεμιστές, με τους Έλληνες αγωνιστές να επιστρέφουν μετά το τέλος των μαχών στην Αχαγιά. Επίσης, στις 25 Φεβρουαρίου έχει καταγραφεί η αποβίβαση στην Κάτω Αχαΐα 6.000 ανδρών του οθωμανικού στόλου, γιατί δεν μπορούσαν να προσεγγίσει στην Πάτρα.

Η περιοχή καθ’ όλη τη διάρκεια της Επανάστασης θα λειτουργήσει ως κέντρο ανεφοδιασμού των επαναστατών και «γέφυρα» σωτηρίας τους προς τα Επτάνησα, ενώ θα παίξει ρόλο στις επιτυχημένες προσπάθειες του σπασίματος του αποκλεισμού του Μεσολογγίου, αφού γεωγραφικά βρίσκεται ακριβώς απέναντι. Στις 26 και 27 Αυγούστου 1827 θα λάβει χώρα και η σημαντική μάχη της Καυκαριάς, στα όρια με τη Δυτική Αχαΐα, με κύρια τη συμβολή και συμμετοχή των Μαζαρακιωτών, που πλέον οι απόγονοί τους ζουν στο Κάτω Μαζαράκι. Στα 1828, με την απελευθέρωση της περιοχής, η Κάτω Αχαΐα, που θα αναδειχθεί στο διοικητικό, εμπορικό και αγροτικό κέντρο της περιοχής, περιλαμβάνει πια πληθυσμό 40 οικογενειών.

 

Το «Τραύμα»

Όπως συνέβη και σε άλλες επαναστατημένες περιοχές, δεν είναι όλες οι στιγμές του Αγώνα γραμμένες με κλέος. Στη Δυτική Αχαΐα το «τραύμα» που επηρέασε την περιοχή, ακόμη και τις σχέσεις μεταξύ χωριών, είναι το προσκύνημα στον Ιμπραήμ τού μέχρι τότε ήρωα της Επανάστασης Δημήτρη Νενέκου. Ο Νενέκος ήταν πρωτοπαλίκαρο της οικογένειας Κανακάρη-Ρούφου, που είχε ερείσματα στην περιοχή της Δυτικής Αχαΐας, ο οποίος στα 1827 πέρασε στο στρατόπεδο του Ιμπραήμ. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Μπενιζέλος Ρούφος, σύμφωνα με νεότερες έρευνες, υπερασπίστηκε τον Νενέκο, ώστε ο Κολοκοτρώνης να πάρει πίσω την επικήρυξή του με θάνατο, που τελικά εκτέλεσε ο Σαγιάς. Το όνομά του Νενέκου χρησιμοποιείται στη λαϊκή γλώσσα αλλά και σε γραπτά κείμενα για να χαρακτηριστεί κάποιος που δείλιασε ή πρόδωσε. Ωστόσο, το φαινόμενο αυτό δεν ήταν σπάνιο κατά τη διάρκεια της Επανάστασης.

 

Το παρόν κείμενο στηρίχθηκε:

-          Στις σημειώσεις μου από τις παρεμβάσεις που έγιναν στην εκδήλωση του Δήμου Δυτικής Αχαΐας για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση με ομιλητές τους κκ. Παπαγιαννόπουλο Κώστα, Μόσχο Γιάννη, Αθανασόπουλο Τάσο και Δημήτρη Μπαχάρα.

 

-          Στα βιβλία:

i.                    Pouqueville, F.C.H.L. 1820. Voyage dans la Grèce, t. 3. Paris: Firmin Didot, père et fils.

ii.                  Παναγιώτης Καράμπελας, Δυτική Αχαΐα, Ιστορία και Ζωή, Κέντρο Ανάπτυξης Δυτικής Αχαΐας, 1995.

iii.                Μπαχάρας Δημήτρης, Αρχοντικές οικογένειες της Πελοποννήσου – Η οικογένεια Κανακάρη-Ρούφου, από την Επανάσταση του 1821 στη Δικτατορία των Συνταγματαρχών.

iv.                Παπαγιαννόπουλος Κώστας - Σιμώνη Ελένη (επιμ.), «Ν’ αρμενίσουν τα καράβια τ’ Αλυκιώτικα», στο Αλάτι στην Αλιεία – Οικονομία και Κατοίκηση στις Αλυκές Δυτικής Αχαΐας Ινστιτούτο Τοπικής Ιστορίας, Δήμος Δυτικής Αχαΐας, 2020

v.                  Σπυρίδων Τρικούπης, Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης, Από την Εισβολή του Ομέρ Βρυώνη στην Αττική ως την Πρώτη Πολιορκία του Μεσολογγίου, τ. 2, Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη, 1993.

(Σημαντικό τμήμα του κειμένου δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Πελοπόννησος» στο φύλλο της 27^ης Μαρτίου 2021)

*Δημοσιογράφος – Ιστορικός

 

Ένα μικρό βήμα προς το τέλος

 

Ακριβοπούλου Γεωργία , Επικ. Παιδίατρος ΚΥΚΑ

Τον τελευταίο χρόνο η εμφάνιση ενός νέου ιού, του SARS-CoV-2, έχει αλλάξει δραματικά τις ζωές όλων των ανθρώπων, παγκοσμίως. Ένας ιός με υψηλή μεταδοτικότητα και αυξημένη θνητότητα, που δοκίμασε τα συστήματα υγείας όλων των χωρών, που οδηγεί στο θάνατο πολλών ανθρώπων, ακόμη και υγιών. Ένας ιός με οικονομικές επιπτώσεις σε όλο τον πλανήτη. Ένας ιός που στέρησε την ανθρώπινη επαφή ή την επιφόρτισε με το αίσθημα του φόβου.

 

Είναι γνωστό ότι η μετάδοση του ιού και μαζί της και η πανδημία, θα τελειώσει όταν αποκτήσει ανοσία ποσοστό άνω του 50-75% του πληθυσμού, η οποία θα επέλθει είτε φυσικώς (με νόσηση) είτε με εμβολιασμό. Ανοσία της αγέλης λοιπόν, και μέχρι πριν λίγους μήνες, ο μόνος τρόπος για να την αποκτήσουμε ήταν η νόσηση. Δοκιμάστηκε, ανεπιτυχώς ωστόσο, από τη Σουηδία, καθώς το τίμημα σε θανάτους ήταν μεγάλο, ενώ το ποσοστό που ανέπτυξε αντισώματα ήταν μόλις 18 %.

 

Βρισκόμαστε όμως μερικούς μήνες μετά, με τους κανόνες του παιχνιδιού να αλλάζουν. Με ένα εμβόλιο να κάνει το ντεμπούτο του και να φέρνει μαζί του πνοή αισιοδοξίας και ελπίδα για ένα τέλος στην πανδημία. Φυσικά, όπως κάθε τι καινούριο, έτσι και ένα νέο, καινοτόμο εμβόλιο δημιούργησε πλήθος ερωτημάτων, ανησυχιών και αμφιβολιών. Στον πυρήνα των ερωτημάτων πλέον, η ερώτηση είναι μία: Γιατί να εμβολιαστώ; Γιατί να ρισκάρω;

  

Γιατί δεν υπάρχει πραγματικό ρίσκο.

 Οι παρενέργειες από τα εμβόλια που κυκλοφορούν είναι ήπιες και βραχυπρόθεσμες. Αίσθημα πόνου στο χέρι στο οποίο χορηγήθηκε το εμβόλιο, αίσθημα κόπωσης, πονοκέφαλος, μυαλγίες και χαμηλά πυρετικά κύματα είναι οι πιο συνηθισμένες από αυτές. Σύμφωνα με το CDC, από 17.5 εκατομμύρια άτομα που έλαβαν την πρώτη δόση του εμβολίου COVID-19, μόνο 66 ανέπτυξαν αναφυλαξία, μια σοβαρή, δηλαδή, αντίδραση. Από την άλλη πλευρά, οι επιπλοκές από νόσηση από COVID 19 οδηγούν σε ποσοστό 14% σε σοβαρή νόσο με οξεία αναπνευστική δυσχέρεια, ενώ ένα 5% οδηγείται σε αναπνευστική ανεπάρκεια με δυσλειτουργία πολλών οργάνων.

 Γιατί τα εμβόλια σώζουν ζωές.

 Τα εμβόλια είναι από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της δημόσιας υγείας της σύγχρονης εποχής. Έχουν σώσει και συνεχίζουν να σώζουν εκατομμύρια ζωές σε όλο τον κόσμο. Η επιτυχία τους είναι τέτοια, που σε υψηλό ποσοστό, οι περισσότεροι ασθενείς και πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης δεν έχουν προσωπική εμπειρία για τις καταστροφικές συνέπειες πολλών από τις ασθένειες που προλαμβάνουν τα εμβόλια. Το πρώτο εμβόλιο εισήχθη από τον Edward Jenner το 1796. Ο Jenner παρατήρησε ότι οι γυναίκες που άρμεγαν τις αγελάδες παρουσίαζαν φυσαλίδες στα χέρια τους (cowpox-δαμαλίτιδα) και  δεν  νοσούσαν  από  ευλογιά. Ο Jenner χρησιμοποίησε το υγρό από τις φυσαλίδες αυτές και εμβολίασε ένα οκτάχρονο αγόρι τον James Phipps. O James, όταν ήρθε σε επαφή με άτομα που έπασχαν από ευλογιά, δε νόσησε. Το πρώτο εμβόλιο ήταν γεγονός. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ξεκίνησε ένα εντατικό σχέδιο για την εξάλειψη της ευλογιάς το 1967. Εκτεταμένος εμβολιασμός και παρακολούθηση διεξήχθησαν σε όλο τον κόσμο για αρκετά χρόνια. Η τελευταία γνωστή φυσική περίπτωση ήταν στη Σομαλία το 1977. Το 1980, ο ΠΟΥ κήρυξε εξάλειψη της ευλογιάς παγκοσμίως.

 

Ο εμβολιασμός κατά της ευλογιάς γινόταν με τον ιό της δαμαλίτιδας.Καθότι προερχόταν από τις αγελάδες, υπήρχε η πεποίθηση πως όσοι εμβολιάζονται θαμετατραπούν σε αγελάδες ή τα ζώα θα αρχίσουν να ξεπηδούν από το σώμα τους

 

Λίγα χρόνια πριν τον Jenner, δύο Έλληνες ιατροί, ο Εμμανουήλ Τιμόνης από τη Χίο και ο Ιάκωβος Πυλαρινός από το Ληξούρι της Κεφαλληνίας, δημοσίευσαν το 1714 στο Αγγλικό περιοδικό “Philosophical Transactions” της Royal Society του Λονδίνου, την πρώτη επιστημονική εφαρμογή του εμβολιασμού που ονομάσθηκε «ευλογιασμός» (variolatio), λήψη δηλαδή υγρού (πύου) από φλύκταινες ελαφρά πασχόντων από ευλογιά ή ευρισκομένων στο στάδιο της αναρρώσεως και στην συνέχεια στην εμφύτευση (ενοφθαλμισμό) μετά από σκαριφισμούς στο δέρμα υγιών παιδιών, με αποτέλεσμα να εκδηλώνεται ηπιότερη νόσος, να καθίστανται τα παιδιά άνοσα και να μην προσβάλλονται πλέον από τη μάστιγα της ευλογιάς. Ο «ευλογιασμός» αποτέλεσε πρόδρομο μέθοδο του δαμαλισμού.

Σήμερα διατίθενται εμβόλια, με άδεια χρήσης, που αποτρέπουν 26 διαφορετικά παθογόνα. Ασθένειες όπως η ανεμευλογιά, η διφθερίτιδα, η ηπατίτιδα Α, η ηπατίτιδα Β, η ιλαρά, η μηνιγγίτιδα, η παρωτίτιδα, ο πνευμονιόκοκκος, η πολιομυελίτιδα, η ερυθρά, ο έρπητας, ο τέτανος, ο κοκκύτης έχουν εξαλειφθεί ή μειωθεί αισθητά. Ο παγκόσμιος οργανισμός υγείας υπολογίζει ότι ο εμβολιασμός προστατεύει από 2 με 3 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο. Μέσα σε αυτές έρχεται λοιπόν να προστεθεί και το εμβόλιο για τον κορωνοϊό SARS-CoV-2.

  Γιατί η ασφάλεια τους έχει δοκιμαστεί αυστηρώς.

 Τα εμβόλια δοκιμάζονται σε μακροχρόνιες και μεγάλες κλινικές δοκιμές που περιλαμβάνουν δεκάδες χιλιάδες άτομα και τα αποτελέσματά τους παρακολουθούνται ακόμη και μετά την έγκρισή τους. Κάποιος θα αναρωτηθεί, πώς γίνεται να κυκλοφόρησε τόσο γρήγορα εμβόλιο για έναν νέο ιό και μάλιστα να είναι και ασφαλές; Οι επιστήμονες μπόρεσαν να αναπτύξουν εμβόλια COVID-19

τόσο γρήγορα λόγω των προηγούμενων πολυετών ερευνών σχετικά με τους ιούς και τους ταχύτερους τρόπους παρασκευής εμβολίων, ενώ η τεράστια κρατική χρηματοδότηση και η συνεργασία μεγάλων φαρμακευτικών εταιρειών με Πανεπιστήμια και Ερευνητικά Ιδρύματα έδωσε την δυνατότητα να διεξάγονται πολλαπλές δοκιμές παράλληλα. Από την αρχή της πανδημίας, η ΕΕ έχει επενδύσει σε μεγάλο βαθμό στην έρευνα, με εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ να έχουν δοθεί στα ερευνητικά προγράμματα για τον κορωνοϊό. Επιπλέον, λόγω της πανδημίας, υπήρξε μεγάλος αριθμός εθελοντών, με αποτέλεσμα η φάση 3 των κλινικών μελετών να ολοκληρωθεί σε μικρό χρονικό διάστημα, συγκριτικά με άλλα εμβόλια, για τα οποία αντίστοιχοι αριθμοί εθελοντών μπορεί να χρειάζονταν χρόνια για να συγκεντρωθούν. Τα εμβόλια για τον COVID 19 έχουν υποβληθεί σε αυστηρές μελέτες, ενώ η Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων  και Φαρμάκων (FDA) έχει χορηγήσει εξουσιοδοτήσεις έκτακτης ανάγκης (EUA) για εμβόλια COVID-19 που έχουν αποδειχθεί ότι πληρούν αυστηρά κριτήρια ασφάλειας και είναι αποτελεσματικά, όπως αποδεικνύεται από μεγάλες κλινικές δοκιμές.

Το εμβόλιο του  COVID-19 δεν αποτελεί πείραμα, αλλά τρόπο ανοσίας από τον φονικό ιό.

 Για να προστατέψω την υγεία μου.

 Η χρήση μάσκας και η κοινωνική απόσταση μειώνουν την πιθανότητα έκθεσης στον ιό ή τη μετάδοσή του σε άλλους, αλλά αυτά τα μέτρα δεν είναι αρκετά. Όλα τα εμβόλια που κυκλοφορούν μέχρι τώρα έχουν αποδειχθεί ότι είναι πολύ αποτελεσματικά στην πρόληψη από νόσηση από COVID-19. Και τι σημαίνει πρόληψη; Τα εμβόλια λειτουργούν μιμούμενα τα βακτήρια ή τους ιούς που προκαλούν τις ασθένειες. Ο εμβολιασμός διεγείρει το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος για να δημιουργήσει άμυνα ενάντια στα παθογόνα, χωρίς όμως να προκαλέσει την ίδια την ασθένεια. Το τμήμα του παθογόνου που αναγνωρίζει το ανοσοποιητικό μας σύστημα ως ξένο ονομάζεται αντίγονο. Ο εμβολιασμός εκθέτει το σώμα σε αυτά τα αντιγόνα και το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος αντιδρά αμυντικά παράγοντας αντισώματα και δημιουργώντας  κύτταρα "μνήμης", έτσι ώστε, όταν το παθογόνο "μπεί" στον οργανισμό, πολύ γρήγορα να το "θυμηθεί" ο οργανισμός μας και να μπορέσει να το αντιμετωπίσει άμεσα. Τέτοιου είδους αντιγόνα μπορεί να είναι κάποια πρωτεΐνη του ιού ή ο ίδιος ο ιός, αλλά απενεργοποιημένος. Αντιγόνα λοιπόν, και όχι μικροτσιπάκια, που αποτελούν μέρος ενός κοινωνικού πειράματος με σκοπό να καθοδηγηθεί η μάζα. Τα εμβόλια της Pfizer/BioNTech και της Moderna προστατεύουν από συμπτωματική λοίμωξη σε ποσοστό 95% και 94,1%. Επιπλέον, οι μέχρι τώρα κλινικές μελέτες αποδεικνύουν ότι ο εμβολιασμός μπορεί να μειώσει την σοβαρότητα της νόσου ακόμα κι αν κάποιος κολλήσει COVID 19 σε ποσοστό 95% και 91%, αντίστοιχα. Το τρίτο εμβόλιο που κυκλοφορεί είναι αυτό της AstraZeneca, με αποτελεσματικότητα περίπου στο 70%, ενώ έγκριση έχει λάβει και το εμβόλιο της Johnson & Johnson, η κυκλοφορία του οποίου αναμένεται απο τον επόμενο μήνα. Να σημειωθεί, ότι από τα 20 εκατομμύρια εμβολιασμών που πραγματοποιήθηκαν με εμβόλιο της AstraZeneca, έχουν καταγραφεί συνολικά 7 περιπτώσεις διάχυτης ενδαγγειακής πήξης και 18 θρομβώσης. Τέλος, έγκριση έχει λάβει το ρωσικό Sputnik-V για χώρες όπως η Αργεντινή, η Λευκορωσία και η Σερβία, ενώ στον προθάλαμο της έγκρισης βρίσκεται και το εμβόλιο της Novavax, το οποίο βρίσκεται στη φάση 3 των κλινικών μελετών, με αποτελεσματικότητα που αγγίζει το 89%.

 Για να προστατέψω τους γύρω μου.

 Ο εμβολιασμός δεν αφορά μόνο εσάς. Μπορεί να προστατεύσει τα άτομα γύρω σας και ιδιαίτερα αυτούς που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για σοβαρή νόσηση από COVID-19. Ιδιαιτέρως αυτούς οι οποίοι είναι αντιμέτωποι με νοσήματα τα οποία τους εμποδίζουν να αναπτύξουν μια αποτελεσματική ανοσοαπόκριση στον εμβολιασμό, γεγονός που τους καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτους στον COVID-19.

Σε μελέτη , η οποία ωστόσο δεν έχει υποβληθεί ακόμη σε αξιολόγηση, οι ερευνητές στο Ισραήλ μέτρησαν το ιικό φορτίo σε 2.897 άτομα που δεν εμβολιάστηκαν και σε 2.897 άτομα ίδιας ηλικίας και φύλου, που είχαν λάβει την πρώτη δόση του εμβολίου Pfizer. Οι ερευνητές καταλήγουν στην μελέτη τους ότι “το ιικό φορτίο μειώνεται 4 φορές σε περίπτωση  λοίμωξης εντός 12-28 ημέρες μετά την πρώτη δόση εμβολίου”.

Αυτό υποδηλώνει και μείωση της μολυσματικότητας, συμβάλλοντας περαιτέρω στην επίδραση που έχει το εμβόλιο στην εξάπλωση του ιού και στην προστασία των γύρω μας.

 Για να «προστατεύσω»  το σύστημα υγείας.

 Ο εμβολιασμός για τον COVID 19 απαλλάσσει από την πίεση  το προσωπικό των υπηρεσιών υγείας, το οποίο στη συνέχεια μπορεί να αφιερώσει τις προσπάθειές του, τα κεφάλαια και τον εξοπλισμό του για να βοηθήσει τους ασθενείς, που νοσούν από ασθένειες, οι οποίες δεν είναι δυνατόν να προληφθούν μέσω του εμβολιασμού.

Μειώνοντας τον αριθμό των περιπτώσεων των κρουσμάτων του COVID 19, απελευθερώνονται πόροι και αποτρέπονται περαιτέρω καθυστερήσεις άλλων θεραπειών.

  

Για να εξοικονομήσω χρόνο και χρήμα.

 

Σύμφωνα με μελέτη η οποία διενεργήθηκε από τον καθηγητή οικονομικών της Υγείας Γ. Κυριόπουλο, τον αναπληρωτή καθηγητή Κ. Σουλιώτη και τον συνεργάτη του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής και γενικό διευθυντή του i-hecon και οικονομολόγο Κ. Αθανασάκη, το κόστος ανά ημέρα νοσηλείας στον θάλαμό ενός νοσοκομείου εκτιμάται στα 443,1 ευρώ, ενώ το κόστος ανά ημέρα στην μονάδα Εντατικής Θεραπείας στα 2.245 ευρώ. Οι συνολικές δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης ανέρχονται σε 3,7 εκατομμύρια ευρώ ανά 1.000 επιβεβαιωμένες περιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων των ασθενών που δεν χρειάζονταν νοσηλεία. Σημαντικό κόστος για την υγειονομική περίθαλψη. Ωστόσο, το υψηλότερο, και μη μετρήσιμο, κόστος για την κοινωνία είναι το κόστος της εξάπλωσης της επιδημίας. Η χωρητικότητα του συστήματος είναι πεπερασμένη, ενώ οι πόροι είναι λιγοστοί και έχουν ανταγωνιστική χρήση. Κάθε κρεβάτι ΜΕΘ που καταλαμβάνεται λόγω καθυστερημένης ή αναποτελεσματικής ανταπόκρισης στην επιδημία, είναι ένα λιγότερο διαθέσιμο κρεβάτι για έναν ασθενή που έχει ανάγκη. 

Επιπλέον, η νόσηση από COVID 19 σημαίνει την αποχώρηση από το σχολείο ή την εργασία, την παραμονή κατ’οίκον για 2 εβδομάδες, την απομόνωση με αποτέλεσμα την ψυχολογική επιβάρυνση ακόμη και των ασυμπτωματικών ασθενών.

 Τα εμβόλια έχουν αναγνωριστεί ευρέως ως μια από τις πιο αποτελεσματικές ιατρικές παρεμβάσεις που μπορεί να κάνει κάποιος.

 

Διαρκεί μόνο λίγα λεπτά και είναι δωρεάν

Για να μπορώ να ταξιδέψω.

Και σε ποιόν δεν έχουν λείψει άλλωστε τα ταξίδια ένα χρόνο τώρα! Ένα ταξίδι σε μια άλλη χώρα αυξάνει την πιθανότητα έκθεσης στον ιό. Με την επιλογή του εμβολιασμού για τον COVID 19 μειώνεται ο κίνδυνος για αναβολή του ταξιδιού ή μια ανεπιθύμητη επίσκεψη σε τοπικό νοσοκομείο λόγω νόσησης.

 Η διακοπή μιας πανδημίας απαιτεί τη χρήση όλων των εργαλείων που διαθέτουμε και πλέον ο εμβολιασμός είναι το ισχυρότερο όπλο που έχουμε για να πάψει η επιστροφή στην κανονικότητα να μοιάζει ουτοπία.

 Οι εμβολιασμοί στην Ελλάδα έχουν ξεκινήσει από τις 27 Δεκεμβρίου και μέχρι τώρα έχουν πραγματοποιηθεί 1.035.780 εμβολιασμοί με μία τουλάχιστον δόση και 501.471 εμβολιασμοί με δύο.

 Το Κέντρο Υγείας Κάτω Αχαΐας έχει οριστεί ως Εμβολιαστικό Κέντρο και έχει προετοιμαστεί διενεργώντας άσκηση εξομοίωσης, οργανώνοντας τις αίθουσες εμβολιασμού, έχει παραλάβει τον απαιτούμενο εξοπλισμό, ενώ έχουν εκπαιδευτεί όλοι όσοι θα συμμετέχουν σε αυτή τη μεγάλη εκστρατεία εμβολιασμού κατά του COVID 19.

Από 03 Απριλίου το ΚΥΚΑ μπαίνει ενεργά πλέον στο πρόγραμμα εμβολιασμού!

Ας δώσουμε όλοι το παρών μας στο ραντεβού με το τέλος της πανδημίας, προγραμματίζοντας τον εμβολιασμό μας στο emvolio.gov.gr, στα Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών και στα φαρμακεία.

 

 Πηγές

 

•    https://eody.gov.gr/erotiseis-kai-apantiseis-schetika-me-ton-emvoliasmo-gia-ton-koronoio-sars-cov-2/

•    https://www.who.int

•    Cascella M, Rajnik M, Cuomo A, et al. Features, Evaluation, and Treatment of Coronavirus. [Updated 2020 Oct 4]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2020 Jan-.

•    Taylor MW. Introduction: A Short History of Virology. Viruses and Man: A History of Interactions. 2014;1-22. Published 2014 Jul 22.

•    https://www.fda.gov/vaccines-blood-biologics/development-approval-process-cber/vaccine-development-101

•    Philip Ball. The lightning-fast quest for COVID vaccines — and what it means for other diseases. Nature | Vol 589 | 7 January 2021

•    https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/vaccines/vaccine-benefits.html

•    Athanasakis K, Nomikos N, Souliotis K, Kyriopoulos, University of West Attica, Athens, Greece, Institute for Health Economics-Athens, University of Peloponnese, Corinth, Greece. From disease burden to healthcare cost: highlighting the health economics aspects of the covid 19- pandemic

ΠΟΛΙΤΕΙΑ #11

 

Όταν πριν από έξι χρόνια η προσπάθεια αυτή έκανε τα πρώτα της βήματα, ο κόσμος μας ήταν αρκετά διαφορετικός. Μετά από μια μεγάλη ανάπαυλα, συνεχίζουμε μέσα σε δύσκολους αλλά ενδιαφέροντες καιρούς και σίγουρα σε εποχή που αρκετά δύσκολα θα ξεχάσουμε στο μέλλον.

Σε έναν κόσμο τεχνολογικά περίπλοκο και μια πανδημική εποχή που οι θεωρίες συνωμοσίας και οι απλουστευτικές αφηγήσεις αρκετές φορές βρίσκουν έδαφος για απαντήσουν στα ερωτήματα των καιρών, σε μια εποχή που και η Δυτική Αχαΐα αναζητά το βηματισμό της, η προσπάθεια μας έρχεται για να συναντήσει “ανήσυχα μυαλά” που έχουν τη διάθεση να ανιχνεύσουν το παρελθόν και να κάνουν την ανάγνωση της εποχής μας με τρόπο τεκμηριωμένο. Η επίδραση της πανδημίας σαρώνει όλες σχεδόν τις πλευρές της ζωής μας. Προβάλει νέα ερωτήματα στην επιστήμη και για να “ξαναπάρουμε τις ζωές μας πίσω” απαιτούνται λύσεις που στο επίκεντρο θα έχουν την γνώση, τον άνθρωπο και τις ελευθερίες του, τον ορθολογισμό και την πίστη στην πρόοδο.

Πρόκειται για μια προσπάθεια που δεν επιθυμεί να σταθεί στα όρια του διαδικτυακού κόσμου και με παράλληλες δράσεις και πρωτοβουλίες, όμοιες με εκείνες που πραγματοποιήσαμε στο παρελθόν, επιχειρεί να αναδείξει προβλήματα της εποχής, να μιλήσει για την ιστορία μας, τον τόπο μας και τους ανθρώπους του, για την τέχνη και τον πολιτισμό. Ένα διαδικτυακό παράθυρο που θα προβάλλει τη γνώση και το διάλογο για τα προβλήματα της εποχής μας.

*Φωτογραφία: Πίνακας του Πίτερ Μπρέγκελ ο πρεσβύτερος, Ο θρίαμβος του θανάτου, περ.1562, λάδι σε ξύλο, 117 x 162 cm, Μουσείο Πράδο, Μαδρίτη.

Το υδατικό πρόβλημα του κάμπου της Δυτικής Αχαΐας. Αναγκαιότητα ολοκλήρωσης του αρδευτικού έργου του φράγματος Πηνειού

Ξενοφών Σταυρόπουλος, Δρ. Γεωλόγος – Μελετητής,

Αντ/δρος Δ/κού Συμβουλίου Συλλόγου Ελλήνων Γεωλόγων 

Ο κάμπος της Δυτικής Αχαΐας αναπτύσσεται στο δυτικό τμήμα του Νομού Αχαΐας έως τα όρια του με τον Νομό Ηλείας καταλαμβάνοντας έκταση 190 km² περίπου με εύφορα εδάφη τα οποία σε συνδυασμό με τις  ευνοϊκές κλιματικές συνθήκες δημιουργούν τις απαραίτητες συνθήκες και προϋποθέσεις για πλούσιες και αποδοτικές αγροτικές καλλιέργειες.

Βασική οικονομική δραστηριότητα στην περιοχή αποτελεί ο πρωτογενής τομέας με ανάπτυξη αγροτικών δραστηριοτήτων – καλλιεργειών κηπευτικών, αμπελιών και ελιών κυρίως αλλά και κτηνοτροφίας. Τις τελευταίες δεκαετίες παρουσιάζει σημαντική ανάπτυξη και η οικονομική δραστηριότητα στο δευτερογενή και τριτογενή τομέα με τουριστικές εκμεταλλεύσεις στην παράκτια ζώνη αλλά και βιοτεχνίες επεξεργασίας και συσκευασίας αγροτικών προϊόντων κλπ.

Οι αρδευτικές ανάγκες του κάμπου έχουν υπολογισθεί με βάση τις καλλιεργούμενες εκτάσεις και τα είδη των καλλιεργειών και είναι της τάξης των 35-40 εκ.m³/έτος. Η κάλυψη των συνολικών υδατικών αναγκών της περιοχής γίνεται από την εκμετάλλευση των υπόγειων νερών της περιοχής τα οποία υπόκεινται σε συστηματική και μακρόχρονη εκμετάλλευση από μεγάλο αριθμό γεωτρήσεων με βάθη που φθάνουν έως 250-300 μ. Σε μελέτη του Υπ. Γεωργίας (2001) υπολογίσθηκε ότι στην περιοχή του κάμπου Δυτ. Αχαΐας λειτουργούν περίπου 3.000 γεωτρήσεις.

Το υδατικό πρόβλημα της περιοχής είναι γνωστό από τη δεκαετία του 1960με σειρά εξειδικευμένων μελετών και επιστημονικών ερευνών (1965: Υπ. Γεωργίας, 1987-1992: Ε.Μ.Πολυτεχνείο,  1994-1995: ΚΤΑΔΑ, 1999-2002: Υπ. Γεωργίας, 2004-2011: Περιφ. Δυτ. Ελλάδος) καταγράφουν με συστηματικές έρευνες και μετρήσεις την ποσοτική μείωση και ποιοτική υποβάθμιση των υπόγειων υδάτων της ευρείας πεδινής περιοχής της Δυτικής Αχαϊας.

Η ποσοτική κατάσταση των υπόγειων νερών είναι σε άκρως αρνητικό επίπεδο. Από την χαμηλή – παράκτια ζώνη και μέχρι το μέσον της πεδινής ζώνης  οι στάθμες των υπόγειων νερών είναι σε αρνητικά υψόμετρα που φθάνουν έως -60 μ. (κάτω από το επίπεδο της θάλασσας).

Η ποιοτική υποβάθμιση των υπόγειων νερών αφορά κυρίως: α) την επιβάρυνση τους με υψηλές συγκεντρώσεις στοιχείων που υποδηλώνουν ρύπανση όπως νιτρικά, νιτρώδη, θειικά, νάτριο κλπ και β) την επιβάρυνση με υψηλές συγκεντρώσεις χλωριόντων που υποδηλώνουν υφαλμύρινση.

Οι ποσοτική μείωση και ποιοτική υποβάθμιση των υπογείων υδάτων της περιοχής καταγράφεται και στα «Σχέδια Διαχείρισης Υδάτων στο πλαίσιο της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ» που εκπονούνται τα τελευταία χρόνια. Το υπόγειο υδατικό σύστημα της περιοχής ΥΥΣ (GR0200090) ταξινομείται σε κακή ποσοτική κατάσταση (κόκκινο χρώμα) με απολήψεις υπογείων υδάτων που υπερβαίνουν της ετήσια ανανέωση – τροφοδοσία, καθώς και σε κακή ποιοτική κατάσταση (κόκκινο χρώμα) με υψηλές συγκεντρώσεις που υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα όρια για τα χλωριόντα (Cl^-), τα θειικά (SO₄) και τα νιτρικά ιόντα (ΝΟ₃).

Η ανεπάρκεια υδατικών πόρων αποτελεί δυσμενή παράγοντα για την ανάπτυξη της περιοχής δεδομένου ότι η εξασφάλιση του απαραίτητου νερού σε ποσότητα και ποιότητα είναι ζωτικής σημασίας για τη συνέχιση των γεωργικών δραστηριοτήτων.

Η οικονομική επιβάρυνση των αγροτών αλλά και των άλλων χρηστών νερού είναι δυσανάλογα μεγάλη λόγω μεγάλου κόστους κατασκευής και συντήρησης γεωτρήσεων μεγάλου βάθους έως 250-300 μ. και λόγω πολύ μεγάλου ετήσιου κόστους ενέργειας (ΔΕΗ) για άντληση αρδευτικού νερού από μεγάλα βάθη (100-200 μ.)

Η ολοκλήρωση του έργου της επέκτασης της αρδευτικής διώρυγας του φράγματος Πηνειού στη Δυτική Αχαΐα αποτελεί τη μοναδική δυνατότητα για την αντιμετώπιση του υδατικού προβλήματος. Οι μελέτες του φράγματος – αρδευτικού ταμιευτήρα Πηνειού έχουν γίνει από την δεκαετία του 1960 και το έργο κατασκευάσθηκε στις αρχές του 1970.

Ο ταμιευτήρας δέχεται νερά από λεκάνη απορροής περίπου 700 km² (περίπου 400 km² από Νομό Ηλείας και 300 km² από Νομό Αχαϊας) με δυνατότητα αποθήκευσης νερού 350-400 εκ.m3/έτος.

Σύμφωνα με τις εγκεκριμένες μελέτες κατασκευής του έργου (Υπουργείο Δημοσίων έργων – 1970) προβλέπεται η άρδευση 400.000 στρ. (300.000 στρ. στο Νομό Ηλείας και 100.000 στρ. στο Νομό Αχαϊας) μέσω  δύο κεντρικών αρδευτικών διωρύγων (βόρεια και νότια).

Έχει κατασκευασθεί το σύνολο των αρδευτικών έργων (δίκτυα, αντλιοστάσια) της Νότιας Κεντρικής Διώρυγας στο Ν. Ηλείας.  Τα έργα της Βόρειας Κεντρικής Διώρυγας έχουν φθάσει εντός των ορίων του Ν. Αχαΐας, έχουν περάσει την κοίτη του ποτ. Λαρίσου και έχουν σταματήσει στο χωριό  Απιδεώνα (νότια του Λάππα). Το έργο δεν ολοκληρώθηκε στις δεκαετίες 1970-1980 λόγω έλλειψης πιστώσεων.

Το έτος 2003, από την Δ/νση Δημοσίων Έργων της Περιφέρειας Δυτ. Ελλάδας εξασφαλίζονται οι πιστώσεις και προκηρύσσεται διαγωνισμός για την «Μελέτη επέκτασης Κεντρικής Διώρυγας Πηνειού στη Δυτική Αχαΐα». Η εκπόνηση της μελέτης αρχίζει το 2004, περιλαμβάνει το σύνολο των τεχνικών μελετών (υδραυλική, γεωργική, τοπογραφική, γεωλογική, γεωτεχνική και περιβαλλοντική μελέτη). Μετά από μακρόχρονες διεργασίες, κυρίως για την εξασφάλιση των απαραίτητων γνωμοδοτήσεων για την περιβαλλοντική αδειοδότηση των προτεινόμενων έργων το σύνολο των τεχνικών μελετών ολοκληρώνεται και εγκρίνεται το 2011 με την απόφαση Έγκριση Περιβαλλοντικών Όρων του έργου από την ΕΥΠΕ την 30/12/2011.

Σύμφωνα με την εγκεκριμένη μελέτη προβλέπεται η επέκταση της Βόρειας Κεντρικής Διώρυγας Πηνειού με δύο κλάδους στο ανάπτυγμα του κάμπου Δυτικής Αχαϊας με παροχή νερού 36 εκ.m3/έτος για την άρδευση 63.000 στρεμμάτων.

Η άμεση χρηματοδότηση και η έναρξη κατασκευής του έργου αποτελεί αναγκαιότητα και τη μοναδική διέξοδο για την αντιμετώπιση του υδατικού προβλήματος της περιοχής και φυσικά για την οικονομική  και κοινωνική επιβίωση των κατοίκων της διότι οι συνθήκες ανεπάρκειας υδατικών πόρων είναι πλέον σε οριακό επίπεδο με αρνητικές συνέπειες για τη συνέχιση των γεωργο-κτηνοτροφικών αλλά και των υπόλοιπων οικονομικών δραστηριοτήτων.

Το διαθέσιμο νερό του ταμιευτήρα υπερκαλύπτει τις αρδευτικές ανάγκες των περιοχών που καλύπτει και έχει καταγεγραμμένη (μακροχρόνιες μετρήσεις) περίσσεια νερού της τάξης των 90 εκ.m3/έτος. Η επέκταση του αρδευτικού Πηνειού δεν είναι νέο έργο αλλά ολοκλήρωση του εγκεκριμένου σχεδιασμού του αρχικού έργου.

Το έργο της επέκτασης της διώρυγας Πηνειού στη Δυτική Αχαΐα προβλέπεται και περιλαμβάνεται στα Σχέδια Διαχείρισης Υδάτων στα πλαίσια της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ που εκπονήθηκαν και εγκρίθηκαν από την Ειδική Γραμματεία Υδάτων – Υπ. Περιβάλλοντος το 2013 και ανανεώθηκαν το 2018.

Σχολείο Eκεί που ζούμε καλά μαζί

Δέσποινα Μάη, Εκπαιδευτικός

            «Για να υπάρξει θέατρο, είναι απαραίτητη η συνεύρεση σε ορισμένο, συμφωνημένο τόπο και χρόνο, ιδεατών ηρώων, σάρκινων εκτελεστών, συγκεκριμένων δεκτών» (Νικηφόρος Παπανδρέου, Περί θεάτρου, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 1989 σ. 12). Συμπληρωματικά υπάρχει και το κείμενο. Αυτό που πραγματοποιήθηκε στον Λάπα στις 22 και 24 Ιουνίου του 2018 δεν είναι κάτι ούτε περισσότερο ούτε λιγότερο από ότι ορίζεται πιο πάνω ως υποχρεωτική συνθήκη του θεάτρου. Στην αίθουσα εκδηλώσεων του Δημοτικού Σχολείου φιλοξενήθηκε η παράσταση από τη θεατρική ομάδα του Γυμνασίου του έργου των Α. Γιαλαμά και Κ. Πρετεντέρη «Η κόμισσα της φάμπρικας» (Εστία, Αθήνα, 2007) σε διασκευή. Σε ένα εγχειρίδιο-Οδηγό Πολιτιστικών Εκδηλώσεων επίσημου φορέα εκπαίδευσης, όπως είναι το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, μια τέτοια «δράση» εντάσσεται σε τίτλους-πλαίσια όπως «Σχολείο και Κοινωνία» και «Σχολείο και επαφή με την Τέχνη». Όμως εμείς, με τον τρόπο με τον οποίο έχουμε εμπλακεί, προτιμάμε αντίστοιχα ως προσδιοριστικά πλαίσια τα: «Σχολείο εκεί που ζούμε μαζί» και «Σχολείο εκεί που ζούμε καλά μαζί». Κανείς βέβαια από τους «δράστες» δεν θεωρεί ότι η δράση αυτή προσφέρει κάτι σημαντικό στο θέατρο ως μορφή τέχνης. Άλλωστε, δεν ήταν αυτός ο στόχος. Το ζητούμενο ήταν να έρθουμε με βιωματικό τρόπο όλοι οι συμμετέχοντες -μαθητές, εκπαιδευτικοί, γονείς και γενικότερα ο κοινωνικός περίγυρος- σε επαφή με τα βασικά συστατικά στοιχεία του θεάτρου.

            Πιο συγκεκριμένα, και πρώτα πρώτα, να αξιοποιήσουμε τον ομαδικό του χαρακτήρα. Με αυτό εννοούνται δύο πράγματα.

-          Το πρώτο είναι η συλλογικότητα: όλα τα μέλη της ομάδας έκαναν πράξη την ομαδοσυνεργατική μέθοδο (την οποία το σημερινό σχολείο υποτίθεται ότι ενισχύει ενώ υπονομεύει, αξιολογώντας τους μαθητές ατομικά και ενισχύοντας με διάφορες «αμοιβές»  την ανταγωνιστικότητα μέσα σε μία έτσι κι αλλιώς ανταγωνιστική κοινωνία), καθώς  συνεργάστηκαν για να ανεβεί η παράσταση κι ενισχύθηκαν από την ενθουσιώδη συμβολή σχολικών και άλλων τοπικών φορέων, αλλά και μεμονωμένων κατοίκων της περιοχής.

-          Το δεύτερο είναι η συντροφικότητα: ο τρόπος πρόσληψης των παραστάσεων από το πολυπληθές κοινό -αποτελούμενο από μικρούς και μεγάλους, με άμεση ή έμμεση σχέση με το σχολείο, από νυν και πρώην κατόχους της ιδιότητας του μαθητή, του κηδεμόνα, του εκπαιδευτικού, του διευθυντή ή και από απλώς πολίτες της περιοχής- θύμιζε γιορτή. Κι αν ισχύει αυτό που λένε οι θεατρολόγοι, ότι δηλαδή η ποιότητα της συγκίνησης και της συμμετοχής των θεατών είναι ανάλογη με την ποσότητα των τελευταίων, τότε αναδείχτηκε ένα ακόμη θεμελιώδες χαρακτηριστικό του θεάτρου σε σχέση με το κοινό. Και από την ομαδική ευαισθησία εισπράχθηκε, ότι κάτι έγινε για χάρη τους μία μοναδική και ανεπανάληπτη φορά, όπως συμβαίνει με όλες τις θεατρικές παραστάσεις, αλλά σε αυτή την περιοχή σπάνια.

Έτσι οδηγούμαστε στο δεύτερο βασικό συστατικό στοιχείο του θεάτρου, που είναι ο εφήμερος και ανεπανάληπτος χαρακτήρας του. Οι μαθητές που έλαβαν μέρος στις δύο παραστάσεις και οι θεατές που παρακολούθησαν την πρώτη ή τη δεύτερη ή, στην πλειονότητά τους, και τις δύο βίωσαν και συνειδητοποίησαν καθαρά αυτή την ιδιαιτερότητα.

      Τέλος, η συνύπαρξη πολλών καλλιτεχνικών γλωσσών σε αυτή τη δράση και η προσπάθεια αφομοίωσής τους σε ένα αρμονικό σύνολο, πράγμα για το οποίο συνεργάστηκαν εκπαιδευτικοί με διάθεση όχι να διεκπεραιώσουν αλλά να δημιουργήσουν και να περάσουν ωραία – δηλαδή να ζήσουν καλά μαζί – είναι ένα τρίτο γνώρισμα του θεάτρου που αναδείχθηκε.

            Άραγε, υπάρχει ανάγκη να γίνει λόγος για τα οφέλη που αποκόμισαν οι μαθητές από την εμπλοκή τους σε αυτή τη δράση; Σε μία εποχή στην οποία η πραγματική ζωή υποχωρεί τόσο γρήγορα μπροστά στην εγκαθίδρυση της εικονικής μέσα από την οποιασδήποτε μορφής οθόνη, ναι! Υπάρχει! Γιατί οι έφηβοι μαθαίνουν ότι «εμπλέκομαι και παρεμβαίνω ενεργά» δεν σημαίνει ψηφίζω τον «προτεινόμενο για αποχώρηση» αλλά αναλαμβάνω ευθύνη και συν-εργάζομαι. Ότι «εκτίθεμαι» δεν σημαίνει κρύβομαι πίσω από τον «τοίχο» στο Facebook ούτε είμαι μόνο κριτής ούτε, κυρίως, ότι κρινόμενος εμφανίζομαι αψεγάδιαστος, αλλά ότι είμαι αυτός που είμαι με σάρκα και οστά πάνω στο σανίδι, με το υπό διαμόρφωση ακόμη και άχαρο πολλές φορές σώμα μου, με την ακμή της εφηβείας, με την περίεργη λόγω μεταφώνησης φωνή μου, τα φάλτσα μου αλλά και τα σωστά μου, τον ιδρώτα μου, το άγχος μου αλλά και την τρελή χαρά μου. Με ένα λόγο, ότι είμαι αληθινός. Μαθαίνουν, τέλος, συμμετέχοντας ότι το ρίσκο που παίρνουν δεν είναι ψεύτικο με εξασφαλισμένο από πριν ένα καλό αποτέλεσμα, αλλά είναι πραγματικό. Κι αφού σε μια παράσταση ενδέχεται ανά πάσα στιγμή να καταστραφεί το αισθητικό αποτέλεσμα, ότι πρέπει να αγωνιστούν πραγματικά για να μη συμβεί αυτό και, αν συμβεί, όχι να «αποχωρήσουν» αλλά να μείνουν και να το διαχειριστούν.

            Όμως, και για όλους τους παρευρισκόμενους το κέρδος ήταν σημαντικό αφού η αλληλεπίδραση έγινε δια ζώσης κι όχι  πίσω από μια οθόνη, τα συγχαρητήρια δόθηκαν με χείλη, χαμόγελα και μάτια κι όχι με «like» και η συγκίνηση εκδηλώθηκε με αληθινά δάκρυα κι όχι με «φατσούλες».

            Να μια ενδιαφέρουσα ιστορία: στη Λιθουανία κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στο γκέτο της Βίλνα, μία Εβραία έφτιαξε μόνη της ένα θέατρο. Κρατούσε κρυφά από την καθημερινή μερίδα του ψωμιού της λίγη ψίχα και με αυτήν έπλαθε μικροσκοπικές κούκλες. Με αυτές, κάθε βράδυ, σε μια μικρή σκηνούλα έπαιζε θέατρο μπροστά σε θεατές πεινασμένους και προορισμένους για εκτέλεση, όπως και η ίδια... Δεν αναζητά κανείς αναλογίες μεταξύ της κατάστασης που περιγράφεται σε αυτήν την ιστορία και της δικής μας, τον τόπο, τον χρόνο και τις συνθήκες μας. Όμως, τι μας λέει αυτή η ιστορία; Ό,τι είχε συμπυκνώσει ο Κάρολος Κουν στη γνωστή του φράση: «κάνουμε θέατρο για την ψυχή μας». Η καταγραφή όλης αυτής της εμπειρίας τόσο στην εφηβική μνήμη όσο και στη δική μας, των ενηλίκων, σε μία περιοχή και σε μία κοινωνία γενικά στερημένη από τέτοια γεγονότα, αλλά και οι ανάλογες δράσεις από άλλα σχολεία της Δυτικής Αχαΐας τα τελευταία χρόνια και η επιθυμία για συνέχιση που εκφράστηκε από πολλές πλευρές λένε πολλά. Εμείς, οι εκπαιδευτικοί που εργαζόμαστε εδώ, είναι σημαντικό να συνειδητοποιούμε ότι οι δράσεις, οι οποίες – ίσως και από σκοπιμότητα – πλαισιώνονται θεσμικά ως τρόποι σύνδεσης του σχολείου με την τοπική κοινωνία, αποκτούν νόημα όχι όταν οδηγούν σε Βεβαιώσεις Υλοποίησης προγραμμάτων οι οποίες θα ενισχύσουν τον Ατομικό μας Φάκελο για την ώρα της Αξιολόγησης, αλλά όταν πραγματοποιούνται σε ένα «Σχολείο εκεί που ζούμε καλά μαζί» και «για την ψυχή μας».

                                                                                       

           

 

Η οικολογία είναι εξέγερση*

Του Ισίδωρου Σιδερόπουλου

Δημοσιογράφος

Τα θέματα προστασίας του περιβάλλοντος απασχολούν –ή πρέπει να αφυπνίζουν– όλο και περισσότερο τις σύγχρονες κοινωνίες και κατά συνέπεια να επηρεάζουν σημαντικά και την πολιτική σε όλα τα επίπεδα: διεθνές, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό. Ο Πατραϊκός κόλπος, αν και αποτελεί ένα υδάτινο σύστημα με μεγάλη περιβαλλοντική αξία, δέχεται ποικίλα ρυπαντικά φορτία καθιστώντας τον ως ένα ευαίσθητο περιβαλλοντικά υδάτινο σώμα. Οι βιομηχανίες εκτός από τα στερεά απόβλητά τους ρυπαίνουν σταδιακά και με υγρά τοξικά απόβλητα, τα οποία διοχετεύουν στη θάλασσα χωρίς καμία επεξεργασία ή μετά από μερική επεξεργασία. Η μόλυνση του θαλάσσιου περιβάλλοντος οδηγεί στην βαθμιαία και σταδιακή υποβάθμιση της θαλάσσιας ζωής.

  

Το 1978 ένας «μεγάλος μικρός» πολίτης, ο Βλάσσης Α. Βελλόπουλος σήκωσε το ανάστημά του, κατέθεσε μηνυτήρια αναφορά μαζί με 65 κατοίκους της Ν.Α. περιοχής της πόλεως κατά βιομηχανικών συγκροτημάτων που ρύπαιναν και μόλυναν τον Πατραϊκό κόλπο (τους ανάμεσά οι Πειραϊκή - Πατραϊκή, ΕΓ. Λαδόπουλος, Πιρέλλι, εργοστάσιο Δέρματος, αλλά και ο Δήμος Πατρέων - τα Δημοτικά Σφαγεία Πατρών κλπ), με αποτέλεσμα να παραπεμφθούν σε δίκη για παράβαση του Νόμου 743/77.

   Η δράση του αείμνηστου Βελλόπουλου είχε αρχίσει από τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης και το πρώτο του «κίνητρο» ήταν η ανέγερση της πολυκατοικίας στην Αθανασίου Διάκου στα Ψηλαλώνια, όταν έχασε τη θέα προς την Παλιοβούνα∙ αργότερα το κτίριο του Λιμενικού Ταμείου - Λιμεναρχείου που ήρθε να εμποδίσει τη διέξοδο στη θάλασσα στην οδό Κανάρη και έχασε τον ορίζοντα. Δεν ήταν απλώς κάποιος «ενοχλητικός» που ήθελε να κυνηγήσει το δικό του δεκάλεπτο δημοσιότητας. Ήταν η συνειδητή επιλογή ζωής ενός απλού πολίτη, ο οποίος νοιάζεται και χωρίς να επιδιώκει την τιμωρία, επιβάλλει –έστω και μέσα από την τυπική εφαρμογή του νόμου– το δίκιο, το δικαίωμα να έχεις καθαρό περιβάλλον ακόμη κι αν είσαι υποχρεωμένος να αντιμετωπίσεις το ίδιο το κράτος, το δήμο ή τις μεγάλες επιχειρήσεις αλλά και τη φιλοσοφία του… καναπέ. «Υπάρχει βέβαια κι ένας άλλος τρόπος. Η δυναμική αναμέτρηση», έλεγε τότε σε συνέντευξή του. «Η διαφορά μου με τους άλλους είναι ότι πιστεύουν ότι οι κύριοι αυτοί είναι δυνατοί, ώστε δεν θα τους κάνουν τίποτα. Εγώ πιστεύω ότι δεν είναι τόσο δυνατοί».

   Το άρθρο 24 του συντάγματος παράγραφος 1, ορίζει ότι η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του κράτους. Για την διαφύλαξη του, το κράτος έχει υποχρέωση να λαμβάνει ιδιαίτερα προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα (βλέπε). Το δίδαγμα αυτής της πρώτης οικολογικής εξέγερσης, όπως χαρακτηριστικά αναγράφεται στον τίτλο του άρθρου του κοινωνιολόγου Χρ. Αλεξόπουλου, εστιαζόταν στη συνειδητοποίηση και διεκδίκηση από τον Έλληνα των δικαιωμάτων του. «Αποτελεί ενθαρρυντικό σημάδι για τη δημιουργία υπεύθυνων πολιτών και Κράτους δικαίου. Κάτι που δεν επέτρεπε μέχρι τώρα η δύσπιστη, ανταγωνιστική σχέση μεταξύ άτομου και Πολιτείας», σημείωνε προσθέτοντας: «Όσο και να φταίει το σύστημα για την καταστροφή του περιβάλλοντος –κανείς δεν αμφιβάλλει γι’ αυτό– δεν παύει ο καθένας μας να φέρει όποια ευθύνη ανάλογα με το βαθμό ανοχής και αδράνειας, αν όχι προσωπικής συμμετοχής στη υποβάθμιση της φύσης. Η διαλεκτική σχέση ατόμου-συστήματος μοιάζει μ’ αυτήν της κότας και του αυγού. Πράγμα που σημαίνει, πως, αν δεν αλλάξουμε συνείδηση και νοοτροπία πρώτα, δεν πρόκειται να διορθώσουμε, μετατρέψουμε και διατηρήσουμε ένα νέο και καλύτερο σύστημα για τη ζωή μας. Και για να επιστρέψουμε στο φωτεινό παράδειγμα της πόλης μας, αν δεν κινητοποιηθούμε όλοι μαζί και ο καθένας χωριστά με τον τρόπο του, δεν πρόκειται να σώσουμε τη θάλασσα και την Πάτρα».

   Ο αγώνας αυτός κράτησε τέσσερα ολόκληρα χρόνια κι ο ίδιος το είχε χαρακτηρίσει ως «άσκηση του δικαιώματος του πολίτη. Ένιωθα ότι οι βιομηχανίες μού παίρνουν τη θάλασσά μου, την καταστρέφουν για ένα αλόγιστο κέρδος, ενώ είχαν τη δυνατότητα να εγκαταστήσουν συστήματα βιολογικού καθαρισμού ώστε να μη χάσω το δικαίωμα να απολαμβάνω τη θάλασσά μου». Η καταδικαστική αυτή απόφαση αποτέλεσε τη δικαίωση για τον ίδιο τον ενεργό πολίτη, αλλά και την απαρχή για νέες προσπάθειες καθώς το πρόβλημα της μόλυνσης ήταν πολύ σύνθετο.

  

Ο Βελλόπουλος θεωρούσε ότι το οικολογικό κίνημα είχε σ’ ένα βαθμό καταφέρει να δημιουργήσει το «αίσθημα του ενόχου», να ντρέπονται δηλαδή ή τουλάχιστον να προβληματίζονται Πολιτεία και επενδυτές. «Αυτή η ντροπή είναι το μεγάλο κέρδος», πρόσθετε, αν και συνήθιζε να λέει ότι ακόμη χειρότερα από τους βιομήχανους είναι τα μικροσυμφέροντα, επειδή έχουν «ψήφο» και διαπλέκονται με τους πολιτικούς… «Ό,τι γίνεται στον τόπο μου γίνεται σε όλη την Ελλάδα. Αυτό που γίνεται εδώ γίνεται και σε άλλα μέρη του κόσμου. Ο αγώνας που δίνεις για το… μικρό τοπικό πρόβλημα, συμβάλλει στην παγκόσμια ισορροπία, όσο “μικρό” κι αν φαίνεται αυτό». Έτσι, ο αγώνας κατά της ρύπανσης του Πατραϊκού, συμβάλλει στην απορρύπανση της Μεσογείου. Γι’ αυτό πίστευε ως σημαντικό και το πιο μικρό βήμα θα μπορούσε να έχει πανελλαδική εμβέλεια με παγκόσμια απήχηση.

   Δεν χρειάζεται να είναι κάποιος ρομαντικός, αγνός ή γραφικός αλλά ενεργός πολίτης και συνεπής στις αρχές του. Γι’ αυτό και ο Βελλόπουλος έλεγε πως το φιλότιμο πρέπει ν’ αντικατασταθεί με γνώση και δράση. Κάπως έτσι επιτυγχάνεται η… απορρύπανση.

* Ο τίτλος «δανεικός» από ένα άρθρο «δικό» του, στο 29ο τεύχος –Αύγουστος 2011– του περιοδικού «Πολίτες» ή και από το άρθρο του κοινωνιολόγου Χρ. Αλεξόπουλου, «Η πρώτη οικολογική εξέγερση», εφημερίδα «Πελοπόννησος», Τρίτη 21 Οκτωβρίου 1980, σελ. 3, (αναδημοσίευση περιοδικό Αχαϊκά, τεύχος 26, σ. 27-28. Βλ. Ξενοφών Παπαευθυμίου, Βλάσσης Βελλόπουλος – Οι οικολογικοί αγώνες ενός ενεργού πολίτη, εκδόσεις «Το δόντι», Πάτρα 2009.