H μαρξιστική οικονομική θεωρία ως εργαλείο πρόβλεψης των οικονομικών κρίσεων

Γιώργος Διαγουρτάς 
MSc Οικονομικών Επιστημών

Μετά από μια εικοσαετία πλήρους επικράτησης της νεοκλασικής οικονομικής θεωρίας, ιδίως μετά και την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού, η κρίση του 2008 που ναι μεν ξεκίνησε από το χρηματοπιστωτικό τομέα αλλά επεκτάθηκε και στους υπόλοιπους κλάδους της οικονομίας, επανέφερε στο προσκήνιο τη μαρξιστική θεωρία και τη συζήτηση για την αιτία ή τις αιτίες των οικονομικών κρίσεων. Μια οικονομική κρίση που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ το 2008 αλλά οι επιπτώσεις της εξακολουθούν να ταλανίζουν ακόμα και σήμερα την παγκόσμια οικονομία. Μια παγκόσμια οικονομία που με ανεπαίσθητους ρυθμούς ανάπτυξης, επί της ουσίας, βρίσκεται σε στασιμότητα, με τις προβλέψεις μάλιστα για τα επόμενα έτη να είναι εξαιρετικά δυσοίωνες.

Σκίτσα του Τάκη Καμπέρου

Ρευστοί καιροί

*Φωτογραφία Γιάννη Μπεχράκη

Στο διάστημα που μεσολάβησε από το πρώτο τεύχος μέχρι σήμερα, είναι πάρα πολλά εκείνα που συνέβησαν στον διεθνή οικονομικό ορίζοντα. Η χρηματοπιστωτική κρίση που ξέσπασε στην Κίνα με άγνωστη ακόμα την πορεία εξέλιξής της, η δεινή θέση που ήδη βρίσκεται η Deutsche Bank, αφού το 2015 εμφάνισε ζημίες 6,8 δις ευρώ, η καθοδική πορεία των τιμών του αργού πετρελαίου, όπου αγγίζουν το κόστος παραγωγής πλέον, είναι θέματα που συναντήσαμε στις οικονομικές στήλες των τελευταίων εβδομάδων και μαζί με αυτά πολλοί οικονομικοί αναλυτές συναινούν στην εκτίμηση, πως η παγκόσμια οικονομία έχει εισέλθει σε μία νέα φάση αναταραχής πολύ εντονότερης από εκείνης του 2008.

 Παράλληλα με αυτά, το προσφυγικό ζήτημα μονοπωλεί πλέον τη συζήτηση σε διεθνές επίπεδο. Οι εικόνες στις Ευρωπαϊκές χώρες με την κατάσχεση τιμαλφών και μετρητών ή των βραχιολιών από τα χέρια των προσφύγων, ξυπνούν μνήμες του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Φυσικά το προσφυγικό ζήτημα δεν προέκυψε έτσι ξαφνικά. Είναι αποτέλεσμα των εφιαλτικών συνθηκών που επικρατούν κυρίως στη Συρία, αλλά και σε κάθε χώρα που ξεριζώνονται πληθυσμοί. Συνθήκες τις οποίες δημιούργησαν οι ιμπεριαλιστικές χώρες ή η στάση τους συνέβαλε στην επικράτηση του χάους στις περιοχές αυτές. Από όσο φαίνεται η ΕΕ είναι αντιμέτωπη με μία πολυσύνθετη κρίση, που είναι ταυτόχρονα και οικονομική και προσφυγική. Η προσπάθεια για την επίλυση της κρίσης αυτής θα κρίνει κατά πολύ και τη μελλοντική εικόνα της ΕΕ.

Όλα αυτά επηρεάζουν και τη δική μας χώρα. Η ελληνική οικονομία βρίσκεται στο πιο κρίσιμο σταυροδρόμι της μεταπολεμικής ιστορίας της. Η αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης, οι κοινωνικές αντιστάσεις απέναντι στο ασφαλιστικό, η ανάγκη για ρευστότητα στην αγορά, τα νέα μέτρα, δείχνουν πως η εφαρμογή και αυτού του μνημονίου δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση και δημιουργεί πολιτική αστάθεια. Όσο οι πολίτες συνειδητοποιούν πως το ζητούμενο δεν είναι να μπορέσουμε να ξαναζήσουμε όπως πριν την κρίση αλλά πως θα ζήσουμε μετά την κρίση και όσο αυτό απαντιέται ή γίνεται προσπάθεια να απαντηθεί, τόσο ένα τέτοιο αφήγημα θα αποκτά και προωθητική ισχύ για την κοινωνία. Ρευστοί καιροί, λοιπόν, σε ένα μεταβαλλόμενο πολιτικό περιβάλλον.

 Κουνάβης Ανδρ.Παναγιώτης

*(Τον Γιάννη Μπεχράκη ανέδειξε ως καλύτερο φωτογράφο του 2015 η βρετανική εφημερίδα Guardian)

ΤΕΥΧΟΣ #2

Για διαβάσετε το περιοδικό, πατήστε τον σύνδεσμο issuu.com,πάνω στην εικόνα.Για να κατεβάσετε το τεύχος σε μορφή pdf, ακολουθήστε τον σύνδεσμο: https://www.dropbox.com/s/kkbt50tu1gzlba4/politeia%232.pdf?dl=0

ΠΟΛΙΤΕΙΑ #2 ΣΤΙΣ 24/2/2016

ΕΡΜΗΝΕΥΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΦΑΣΙΣΜΟ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΟΘΟΝΗ

Παναγιώτης Ανδρ. Κουνάβης

To Μάρτιο του 1919 ο Μουσολίνι βαφτίζει το κίνημά του φασιστικό, σε μία συγκέντρωση των οπαδών του στο Μιλάνο. Ένα γεγονός που θα σηματοδοτήσει την αρχή μιας πορείας με πανευρωπαϊκές διαστάσεις, αλλά και τραγικές συνέπειες για τους λαούς. Ήταν η ιδεολογία που έπλασε τη σκοτεινή πλευρά της Ευρωπαϊκής ηπείρου, που σε συνδυασμό με την αποτυχία της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης και την άνοδο των ναζί στην εξουσία, αιματοκύλισε τον κόσμο με εκατομμύρια θύματα. Με τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο φασισμός μπορεί να νικήθηκε, αλλά δεν πέθανε. Τα τελευταία χρόνια, η άνοδός του μαζί με την οικονομική κρίση είναι γεγονός, το «αυγό του φιδιού» εκκολάπτεται και σκάει όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν.

Μπορεί η μεγάλη αντιφασιστική νίκη των λαών με το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου να οικοδόμησε μία Ευρώπη με κατακτήσεις και δικαιώματα για τους λαούς της, όμως, η οικονομική κρίση που ξέσπασε στα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας και οι πολιτικές που εφαρμόζονται για την αντιμετώπισή της, οδηγούν στην αφαίρεση αυτών των κατακτήσεων στο όνομα της επίλυσής της. Θα μπορέσουν οι λαοί να ανακτήσουν τις κατακτήσεις τους; Φτάνει η ιστορική μνήμη μόνο να αποτρέψει εξελίξεις, που θα οδηγήσουν στην επάνοδο του φασισμού και την επικράτηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας; Τι μπορεί να αναχαιτίσει την άνοδο της ακροδεξιάς σε μία σειρά από χώρες όπως στην Ουκρανία, στη Γαλλία και στη χώρα μας; Η συζήτηση έχει ανοίξει ούτως ή άλλως.

Η μάχη ενάντια στο φασισμό περνά υποχρεωτικά από την ανασυγκρότηση του εργατικού κινήματος. Ως προϊόν της κρίσης και της παρακμής του καπιταλισμού, ο σύγχρονος φασισμός πλήττει πρώτα απ’ όλα τα πιο ευάλωτα τμήματα της εργατικής τάξης. Οι εργαζόμενοι και οι λαοί αν δεν κατανοήσουν το παρελθόν, δεν θα μπορέσουν να αποτρέψουν την αφαίρεση ιστορικών κατακτήσεών τους και την αναβίωση φαντασμάτων. Ο φασισμός αποκτά υπόβαθρο όταν υπάρχει αβεβαιότητα, δυσαρέσκεια και σιωπή, όταν στα προβλήματα, που δήθεν απαντά, απουσιάζει η ιδεολογία και υπάρχει άρνηση των πνευματικών αξιών. Η τέχνη έχει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της συνείδησης, είναι ο καθρέφτης της κοινωνίας και της ανθρώπινης δραστηριότητας
που αποτελούν με τη σειρά τους το ερέθισμα του καλλιτέχνη. Τι πιστεύετε πως είναι ο καλλιτέχνης; Ρώτησαν κάποτε τον Pablo Picasso; «Ένας ανόητος ο οποίος έχει απλά μάτια αν είναι ζωγράφος ή αυτιά αν είναι μουσικός; Αντίθετα, την ίδια στιγμή είναι ένα πολιτικό ον, το οποίο διαρκώς ανταποκρίνεται σε σπαραξικάρδια, φλογερά ή χαρούμενα γεγονότα και απέναντι στα οποία παίρνει θέση με ποικίλους τρόπους. Όχι, η ζωγραφική δεν γίνεται για να διακοσμεί διαμερίσματα. Είναι ένα εργαλείο πολέμου για να επιτίθεται, αλλά και να αμύνεται ενάντια στον εχθρό».

Guernica Pablo Picasso

Ο πίνακας παρουσιάστηκε στη Διεθνή Έκθεση του Παρισιού την ίδια χρονιά και αρχικά εισέπραξε αρνητικές κριτικές. Ύστερα, όμως, αναγνωρίστηκε η καλλιτεχνική του αξία και μάλιστα έγινε σύμβολο του αγώνα των δημοκρατών ενάντια στο φασισμό.

Η έβδομη τέχνη όπως είναι φυσικό, δεν θα μπορούσε να σταθεί απαθής στο φαινόμενο του φασισμού και να μην προσπαθήσει να το αποτυπώσει και να το σχολιάσει με το δικό της τρόπο. Άλλωστε η ομιλία του Τσάρλι Τσάπλιν στην ταινία «Ο μεγάλος δικτάτωρ» σίγουρα σήμερα θα μπορούσε να εκφωνηθεί ξανά με τα ίδια λόγια:

......" Στο όνομα της δημοκρατίας, ας χρησιμοποιήσουμε αυτή τη δύναμη, ας ενωθούμε! Ας αγωνιστούμε για ένα καινούργιο κόσμο, με ευκαιρίες και δουλειά για όλους, μέλλον για τους νέους, ασφάλεια για τους ηλικιωμένους.
Με αυτές τις υποσχέσεις, οι αγροίκοι πήραν την εξουσία. Αλλά είπαν ψέμματα! Δεν κράτησαν το λόγο τους! Ποτέ δεν θα το κάνουν! Οι δικτάτορες ελευθερώνουν τον εαυτό τους, αλλά υποδουλώνουν το λαό. Ο αγώνας μας είναι να κάνουμε πράξη αυτές τις υποσχέσεις! Να ελευθερώσουμε το λαό, να σπάσουμε τους εθνικούς φραγμούς, να καταργήσουμε την πλεονεξία, το μίσος και τη μισαλλοδοξία.
Ας αγωνιστούμε για ένα κόσμο δικαίου, όπου η επιστήμη και η πρόοδος θα φέρουν ευτυχία σε όλους! "........

Οι προτάσεις που ακολουθούν δεν φιλοδοξούν, ασφαλώς, να αποτελέσουν πλήρη κατάλογο

ΟΙ ΝΕΟΙ ΑΓΡΟΤΕΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΟΥΝ ΤΗΝ ΑΙΧΜΗ ΤΟΥ ΔΟΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΔΥΣΚΟΛΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Παναγιώτης Ρέκκας
Πρόεδρος της Ένωσης
Νέων Αγροτών Αχαΐας*

Μέσα στα χρόνια των μνημονίων, η πρωτογενής παραγωγή ήταν η μόνη που δεν μείωσε την απασχόληση ενώ αύξησε το ποσοστό συμμετοχής της στο ΑΕΠ! Με την εμφάνιση της κρίσης, οι αγροί άρχισαν να προσελκύουν νέο κόσμο από τις πόλεις που μπροστά στο φάσμα της ανεργίας και της φτώχειας, βρήκε ξανά στη γη τη δυνατότητα να παράγει και να επιβιώσει.

Oι συνθήκες όμως για τους νέους αγρότες και Δυτικής Αχαΐας δεν είναι οι ιδανικότερες.Μέσα σε ένα περιβάλλον που η ανάπτυξη του πρωτόγεννους τομέα είναι επιτακτική για την ανάπτυξη της χώρας το αγροτικό επάγγελμα μετά από 5 χρόνια δεν είναι επαρκώς προσδιορισμένο.Ενώ για την άσκηση επαγγέλματος του ηλεκτρολόγου και υδραυλικού για παράδειγμα απαιτείται εκπαίδευση, πιστοποίηση γνώσεων και άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, στον αγροτικό τομέα δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο.Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι νέοι αγρότες του 2009, εκπαιδευτήκαν και μετά από 5 χρόνια τους είπαν πως να καλλιεργήσουν.Σε μια χώρα με 6% νέους αγρότες και με 65% αγρότες πάνω από 55 χρονών, δημιουργείται το εύλογο ερώτημα: όταν σε 10 χρόνια που θα φύγουν από το επάγγελμα οι άνω των 55 ετών, ποιος θα ταΐσει τη χώρα;

Η επιλογή από ένα νέο να ασκήσει το επάγγελμα του αγρότη δεν είναι απλά μια επαγγελματική επιλογή, η αγροτική εργασία είναι τρόπος ζωής.Ενώ στον αστικό χώρο τα επαγγέλματα είναι 8ωρης και 5νθημερης απασχόλησης, τα αγροτικά επαγγέλματα απαιτούν διαθεσιμότητα 24ωρη και 7ημερη (πχ.κτηνοτρόφος).Μπροστά στην πολυετή κυβερνητική αδιαφορία και τις επιπτώσεις των μνημονίων, η μικρομεσαία πρωτογενής παραγωγή – οι γεωργοί, οι κτηνοτρόφοι, οι μελισσοκόμοι, θα πρέπει να αποτελέσουν την αιχμή του δόρατος στην δύσκολη προσπάθεια για την ενδογενή παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Όμως απουσιάζει ο σωστός προσανατολισμός.

Η σύσταση και η λειτουργία συνεταιρισμών πρέπει να αποκτήσει νέο ουσιαστικό και αποτελεσματικό περιεχόμενο. Να μπορούν οι νέοι αγρότες, να έχουν όλα εκείνα τα εφόδια της πληροφορίας και επικοινωνίας που τους αφορούν, γύρω από τις εξελίξεις στον κλάδο τους και τη παραγωγής τους.Να δημιουργούν αποτελεσματικά, δημιουργικά, ανταγωνιστικά. Να διεκδικούν συλλογικά.Απαιτείται ο σχεδιασμός εκείνος ο οποίος, θα επιτρέψει στη νέα γενιά να εισέλθει στην αγροτική παραγωγή με όρους ανταγωνιστικούς.Η διπλή και άδικη φορολόγηση των χωραφιών μας, το κλίμα αβεβαιότητας, με τη πολιτική προπαγάνδα για τους αγρότες να διαιωνίζεται και συν το χρόνο να χειροτερεύει, η έλλειψη συμμετοχής των νέων για τη καθοριστική διαμόρφωση των θεμάτων τους, διστυχώς δεν δημιουργούν θετικές σκέψεις για το μέλλον τους.

Τέλος, η άρδευση του κάμπου της Δυτικής Αχαΐας από το φράγμα του Πηνειού, είναι ένα έργο που θα αναζωογονήσει τον κάμπο μας και θα δώσει ώθηση στην κτηνοτροφία και την αγροτική παραγωγή της Δυτικής Αχαΐας, ένα αίτημα χρόνων που απαιτεί υλοποίηση χωρίς αναβολές.

*Ο Παναγιώτης Ρέκκας αποφάσισε πριν μερικά χρόνια να δημιουργήσει στο τόπο του. Σήμερα έχει μαζί με τον αδελφό του κτηνοτροφική μονάδα στα Καραίικα Αχαΐας.